تاریخ

سفر بی‌مثال ساموئل بکت به آلمان هیتلری؛ از بدبختی خنده‌دار تا «در انتظار گودو»

از
Samuel Beckett (right) in the uniform of the Irish Red Cross; Saint-Lô, France c.1945
Samuel Beckett (right) in the uniform of the Irish Red Cross; Saint-Lô, France c.1945

در پاییز ۱۹۳۶، ساموئل بکتِ سی‌ساله هنوز نویسنده‌ای گمنام بود. نخستین رمانش، «مرفی»، منتشر نشده بود و خودش در زندگی شخصی و مسیر نویسندگی‌اش سرگردان بود. در چنین وضعیتی از ایرلند راهی کشوری شد که تنها سه سال از به قدرت رسیدن هیتلر در آن می‌گذشت؛ آلمان. بکت شش ماه در آلمان از این سو به آن سو رفت، از موزه‌ها و مجموعه‌های هنری دیدن کرد، با هنرمندان و روشنفکران به معاشرت نشست و مشاهداتش را در دفترچه‌هایی نوشت که اصلاً قصد انتشارشان را نداشت. ۹۰ سال بعد، تابستان امسال، این یادداشت‌ها برای نخستین بار به‌صورت کامل در قالب یک کتاب حجیم منتشر شده با عنوان «ساموئل بکت: دفترچه‌های سفر به آلمان؛ ۲۸ سپتامبر ۱۹۳۶ تا اول آوریل ۱۹۳۷». … ادامه

کتاب‌گرد

دفتر دوم از رازهای سربه‌مهر محمد معینی

از

نه فقط من که احتمالاً هر بلاگر قدیمی دیگری این روزها هربار کلمه‌ی «بلاگر» را می‌شنود، دچار اعوجاج ذهنی می‌شود؛ بس که تعریف بلاگر از زمان به دنیا آمدنش تا امروز دگرگون شده است. شتاب این دگرگونی به‌اندازه‌ای است که حتا به همین زودی نیاز است توضیح بدهی وبلاگ و بلاگر وقتی پدید آمد، چه شکلی بود و تعریفش چه بود. و توضیحش به همان سختی است که بخواهی تلفن‌های قدیمی با شماره‌گیرهای چرخشی را برای نسل‌های جوان شرح بدهی؛ به همین ماسیدگی تاریخی! … ادامه

دوره‌گرد

«من می‌ترسم» این آخرین اکران عمومی سینمای مستقل باشد

از

یکی دو هفته پیش که بهنام بهزادی خبر اکران آخرین فیلمش «من می‌ترسم» را داد، به یکی دیگر از رفیقان سپردم که به‌جای من به مهمانی فیلم برود و برایم از حال‌وهوای آدم‌ها و آن‌جا بنویسد. کنجکاو بودم این را هم بدانم فیلمی که این همه سال از ساختش گذشته، با این شتاب و فشردگی رویدادها در ایران، از اعتراض و سرکوب و جنگ و بحران در پی بحران، آیا هنوز نسبتی با حال‌وهوای امروز جامعه‌ای که حدود هشت سال است از آن دورم دارد یا نه. آن‌چه می‌خوانید، یادداشتی است که همین رفیق اهل بخیه برایم فرستاد و شما را هم مهمانش می‌کنم. … ادامه

تاریخ

صدسالگی میشل فوکو؛ چرا کاشف سازوکارهای قدرت در شناخت انقلاب ۱۳۵۷ به خطا رفت؟

از

بدگمانی میشل فوکو به تشخیص‌ها و قطعیت‌ها در نگاه او به انقلاب ۱۳۵۷ چندان دیده نمی‌شود و کسی که روشنگر زوایای پنهان قدرت و اقتدار در جامعه‌ی بشری است، در نگاهش نوعی شیفتگی به این انقلاب بود که با آموزه‌ها و یافته‌های او نمی‌خواند و همچنان موضوع نقد منتقدان فوکو است. نکاتی که در این دو مقاله مطرح می‌شود، هم برای بازاندیشی در انقلاب پیچیده‌ی ۱۳۵۷ خواندنی است و هم برای تأمل در خطاهایی از جنس خطاهای فوکو که شاید بتوان در اندیشیدن به آینده‌ی ایران از تکرارشان پرهیز کرد. … ادامه

تحلیل فرهنگی

اعترافات اجباری از نوع اختیاریِ محسن نامجو!

از

بازگشت محسن نامجو به ایران، که با پا و میل خودش هم رفت، خیلی‌ها را از هر سو و با هر گرایشی به تب‌وتاب انداخت و برخی را هم به اشتباه. ویدئویی که هفته‌ی پیش منتشر کرد، با همه‌ی فحش و فضیحت‌هاش، این خوبی را دست‌کم داشت که بتواند برخی را از اشتباه درآورد. نامجو در این ویدئو از «رنسانس فرهنگی عجیبی» در ایران گفت که در بخش دوم این متن به آن می‌رسیم. پیش و مهم‌تر از آن اما بخش‌هایی از گفتار او در این ویدئو است که می‌تواند روشنگر وضعیت خودش باشد. … ادامه

دوره‌گرد

چرا فیلم «دعوت» اولیویا وایلد از نسخه‌ی اصلی اسپانیایی‌اش ارزشمندتر است؟

از

فیلم سینمایی «دعوت» (The Invite) اولیویا وایلد برای من بسیار ارزشمندتر از آن است که آن را فقط یک اقتباس آمریکایی خوب یا حتا عالی از اصل اسپانیایی آن بخوانم. دیگر نسخه‌های این فیلم را که فرانسوی‌ها و ایتالیایی‌ها و سوئیسی‌ها و حتا براداران و خواهران کره‌ای از نوع جنوبی با اقتباس از فیلم «همسایه‌های طبقه‌ی بالا» ساخته‌ی سسک گای ساخته‌اند، ندیده‌ام. اما «دعوت» اولیویا وایلد در مقایسه با «همسایه‌های طبقه‌ی بالا» از آن نمونه‌های نسبتاً نادر است که اقتباس نه تنها از زیر سایه‌ی اثر اصلی بیرون آمده بلکه با دست بردن در مضمون و مفهوم اثر از اصل آن پیشی گرفته و به اثری مستقل تبدیل شده است. … ادامه

دوره‌گرد

سریال DTF St. Louis؛ از آن سوی خیابان همه‌چیز عادی است

از

نام این سریال کفایت می‌کند برای این‌که خیال کنی با قصه‌ای طرفی درباره‌ی آدم‌هایی که از زندگی مشترک و میان‌سالی و روزمرّگی خسته شده‌اند و می‌خواهند سهمِ لابد ازدست‌رفته‌شان از شور جوانی و سکس و هیجان عاطفی را پس بگیرند. سریال در آغاز تقریباً تمام نشانه‌های لازم برای تأیید چنین تصوری را دارد، به‌وفور و به‌روشنی. اما همه‌ی این نشانه‌ها معنای اولیه‌شان را خیلی زود کنار می‌گذارند و دامگه حادثه آرام‌آرام دهان گشادش باز می‌کند.

سریال دی‌تی‌اف سنت لوئیس ابتدا وانمود می‌کند که قرار است قصه‌ای پیرامون همین میل ظاهراً ساده را روایت کند، اما هرچه جلوتر می‌رویم، بیشتر معلوم می‌شود که سکس در این قصه بیشتر وسیله است تا مقصد. و کار اصلی از جایی شروع می‌شود که قطعه‌ها سر جای معمول خودشان نمی‌نشینند؛ حتا روند بازجویی‌ها. … ادامه

کتاب‌گرد

«شکاف‌ها»، رمان جدید شیدا بازیار؛ پرآوازه پیش از انتشار عمومی

از

رمان جدید شیدا بازیار با نام «شکاف‌ها» ۱۲ شهریور منتشر شد، ولی از چند هفته قبل که به دست منتقدان افتاده بود و درباره‌ی آن نقد و معرفی نوشته می‌شد، اعتنای بسیاری برانگیخت و به‌عنوان اثری دیده شد که کل پاییز کتاب آلمان را به خود مشغول خواهد کرد و در همین شرایط پیش از انتشار عمومی هم این کتاب راه خود را به‌سوی رقابت‌های ادبی و دریافت جایزه هموار کرده است.

شیدا بازیار نویسنده‌ی آلمانی ایرانی‌تبار است که نخستین رمانش، «شب‌ها در تهران آرام است»، در سال ۲۰۱۶ منتشر شد و با روایت سرگذشت یک خانواده‌ی ایرانی از انقلاب ۱۳۵۷ تا مهاجرت و زندگی در آلمان، توجه گسترده‌ای برانگیخت و خیلی زود او را به یکی از نویسندگان شناخته‌شده‌ی نسل جدید ادبیات آلمانی‌زبان تبدیل کرد. ترجمه‌ی انگلیسی این رمان در سال ۲۰۲۶ به فهرست نهایی جایزه‌ی بین‌المللی بوکر راه یافت. … ادامه