ارتباط من با داريوش به زمانی برمی‌گردد که هيچ‏کدام وبلاگ مستقلی نداشتيم و هم‏ديگر را در ميان آمد و شد اعضای حلقه‏های وبلاگی نامعين نسل اول وبلاگ‏نويسان يافتيم. از وقتی هم که او بنای حلقه را نهاد، خودم را هم در معنا و هم در زبان، «مجاور بارگاه ملکوت» می‏دانستم. با پيوستن مهدی جامی، مهدی خلجی و عباس معروفی (به ترتيب زمانی عضويت) به اين حلقه نيز اين احساس در من تقويت شد. برای همين است که همواره از آن پشتيبانی کرده‏ام و گه‏گاه نيز به خودم حق داده‏ام درباره‏ی چند و چون آن با داريوش به گفت‏وگوی انتقادی بپردازم. داريوش با راه‏اندازی حلقه‏ی ملکوت گام خيلی بزرگی برداشت. از وسواس او در گزينش واژه‏های کم‏سطرترين نوشته‏هايش می‏شود فهميد که تا چه اندازه بر خويش و کردارش مسلط است ولی شور شيدايی آشکار در شخصيت او نيز نشان می‏دهد که در اين راه کمی هم بی‏محابا پيش رفت و همين بی‏باکی در بين راه کار دستش داد و انرژی و زمان بسياری به بيهودگی از او گرفت. داريوش را چندی بعد از آن در تهران همراه همسر مهربان‏تر از خودش ديدم. از نزديک نيز هيچ فرقی با پشت شيشه‏ی وبلاگش نداشت. همان بود که بود؛ شيدا و عاشق و ملول، و شکارچی هر لحظه‏ی بی‏تاب در زمان برای طرح نکته‏ای خردمندانه و يا ظريفه‏ای شورانگيز. همان‏جا بود که نفس گرم او را احساس کردم. با اين نفس گرم خيلی کارها می‏توان کرد که او کرد. به هم بافتن زنجيری از نويسندگان و هنرمندان و روشنفکران در کشورهای گوناگون، يکی از اين کارها بود. اما داريوش غرق در شور شيدايی خود و يا حتا از سر خوش‏بينی اشتباهی کرد که خود من هم بعدها متوجهِ آن شدم.

اشتباه ساده‏ای بود؛ حلقه را نبايد از شمار آدم‏هايی ناآشنا با هم تشکيل داد. و او اين کار را کرد. در دنيای واقعی شمار زيادی از حلقه‏ها و محافل ادبی و يا روشنفکری هستند که پديدآمدن آن‏ها برآمده از شناخت نسبی اعضا از هم‏ديگر (و نه لزوما هم‏عقيده و هم‏رأی بودن) است. ساد‏ه‏اش آن که مثلا در ميان داستان‏نويسان، يک نفر پا پيش می گذارد و با يکی از دوستان نويسنده‏اش موضوع تشکيل حلقه را طرح می‏کند. آن دو به نفر سوم می‏انديشند که هم داستان‏نويس باشد و هم از نظر شأن و شخصيت قابل اعتماد باشد. مسلم است که اين دو نفر لزوما به هم‏فکر بودن نفر سوم نمی‏انديشند کما اين که در عالم واقع هم چنين نيست. پس از آن اين روند ادامه می‏يابد و بر تعداد اعضا افزوده می‏‏شود و در اين ميان نفر اول سوای آن که رأيی به وزن ديگر اعضا دارد، اما به سبب جايگاه پيشنهاددهنگی و يا پشتيبانی اوليه، هم‏چنان نقش سرحلقه را بازی می‏کند و اعضا نيز بر اساس قانونی نانوشته و تعريفی ذهنی به اين جايگاه احترام می گذارند. معمولا در چنين شرايطی «کم‏تر» پيش می‏آيد که کسی نظم و سياق حلقه را به هم بزند چون هم به دقت انتخاب شده و هم انتخاب کرده است.

در وبلاگستان هم از آغاز با چنين حلقه‏هايی روبه‏رو بوديم. هنوز يادم نرفته شماری از وبلاگ‏نويسان نسل اول بی‏هيچ نشان خاصی حلقه‏هايی داشتند که حتا برخی وبلاگ‏نويسان از روی ناتوانی در نفوذ به ليست لينک‏های آنان، از واژه‏ی مافيا (!) برای آن‏ها استفاده می‏کردند. البته موضوعيت اين حلقه‏ها چندان جدی و درخور تأمل نبود و بيش‏تر رنگ‏وبويی از رفاقت‏های جوانان امروزی را داشت که اين‏بار در وب روی داده بود. اما نزديک يک سال پيش خود من با دامون مقصودی که وبلاگ پادساعتگرد را می‏نويسد، گفت‏وگوی مفصلی داشتيم برای راه‏اندازی يک حلقه‏ی وبلاگی به شکل درست آن. بنا داشتيم مجموعه‏ای از وبلاگ‏نويسان را کنار هم جمع کنيم که همه در حوزه‏ی فرهنگ، ادبيات، سينما و تأتر در وبلاگ‏شان می‏نويسند و به‏رغم اختلاف‏نظرهای گاه اساسی، می‏توانند در مجموع يک حلقه‏ی وبلاگی را تشکيل دهند. دامون به فکر تعريف ساز و کاری فنی بود که طی آن بشود آرم حلقه را در هر يک از وبلاگ‏های عضو آن نمايش داد  و آن آرم لينک باشد به يک صفحه‏ی مستقل. و نويسنده‏ی هر وبلاگ نيز سوای گرافيک مستقل و مجموعه‏لينک‏های دلخواهش، از ستون يک‏شکلي‏ برای لينک به اعضای حلقه استفاده کند. پس از آن هم وارد مباحث بعدی شديم که با حلقه می‏شود چنين کرد و چنان کرد و البته اين تصميم نهايتا به هيچ جا نرسيد؛ هم‏چنان که بسياری از تصميمات و ديگر تلاش‏های مشترک من و دامون به دليل ساده‏ی غم‏نان امکان بروز نيافت. (البته ايده‏ی چنين حلقه‏ای هنوز پابرجاست.)

حلقه‏ی ملکوت از چنين شيوه‏ای در گزينش اعضا بهره نگرفت؛ شماری نويسنده و روشنفکر و هنرمند بی‏هيچ‏سابقه‏ای در وبلاگ‏نويسی دعوت شدند و به حلقه پيوستند. نه اين که همه‏ی آن‏ها ناشناخته بودند، نام‏های آشنا و مشهور نيز در ميان آنان بود اما به عنوان مثال عباس معروفی معروف تا وقتی وبلاگ ننوشت، هيچ کس با زبان و موضوع وبلاگ‏نويسی او آشنا نشد. براي همين می‏توان گفت که عضويت اعضا يا بر اساس شهرت نام‏شان بود يا صرفا بر اساس معرفی بی‏آزمون ديگران توسط اعضای معروف. دقيق‏ترش آن که نخست تنها خود داريوش بود و مهدی خلجی که کتابچه را می‏نوشت و مهدی جامی که سيبستان را می نويسد. مدتی ديرتر عباس معروفی به ايشان پيوست و پس از آن بيش‏تر اعضای بعدی به پيشنهاد عباس معروفی و به‏شيوه‏ای متکثر به حلقه دعوت شدند. بديهی‏ست که با اين روش، شناخت اعضا از شخصيت وبلاگی هم‏ديگر پس از تشکيل خود حلقه رخ می‏دهد؛ و اين يعنی چالشی پارادوکسيکال که نتيجه‏اش می‏توانست بسيار ناگوار باشد که البته معتقدم به پشتوانه‏ی فرهيختگی بيش‏تر اعضای آن، چنين اتفاقی به معنای واقعی‏اش نيفتاده است. از سوي‏ديگر موضوع دامين مشترک نيز در کنار شب‏بيداری‏ها و زحمات بی‏چشمداشت مدير حلقه در پشتيبانی از آن، به داريوش حق داد که نگران باشد و نگرانی‏های خود را به آرام‏ترين لحن ممکن و مدارانه‏گرا‏ترين روش ممکن با ديگر اعضا در ميان بگذارد. اکنون اما اعضا، شخصيت وبلاگی هم را شناخته‏اند. حد و مرزها به تعريفی نانوشته درآمده است و درگيری‏های فنی داريوش نيز کم‏تر شده است.

به نظر من که مجاور ملکوت بوده و هستم و از بيرون به آن نگريسته‏ام، اعضای اين حلقه تنها وجه مشترکی که می‏توانند داشته باشند، «خردورزی»‏ست. حتا با کنارکشيدن کيوان حسينی و فرين عاصمی از حلقه و تصميم صاحب وبلاگ خيال تشنه برای ننوشتن که صرفا از يک سوء‏تفاهم ناشی شده (و به گفته‏ی داريوش وبلاگ او هم‏چنان سرپاست، با همان اسم کاربری و رمز عبور) و حتا با تصميم مهدی خلجی (که به گمان من از شدت فرهيختگی و استقلال و به‏خاطر بقای سلامت فضا در حلقه‏ی ملکوت زبان به کام گرفت) اعضای فعال اين حلقه هم‏چنان خاستگاه‏های فکری گوناگونی دارند و انديشه‏های شخصی‏شان بسيار متفاوت است. اما هم‏اينان به‏خوبی کنار هم نشسته‏اند و صرفا با وجه اشتراک «خردورزی» به قول مهدی جامی «روادرای دموکراسی» را به ما می‏آموزند. از ديد من اين حلقه از چنان اهميتی در ميان وبلاگستان فارسی برخوردار است که تنها معيار پذيرش اعضای آن، اين است که در کنار «ابراز خويش» کسانی باشند که به نسبت‏های گوناگون، فقر انديشه‏ورزی در وبلاگستان را جبران کنند. و روشن است که ابراز خويش و انديشه‏ورزی فرق دارد با هر آن‏چه که مخالف انديشه است حتا اگر نويسنده‏اش در گفتن آن حق داشته باشد. مقصودم اين است که من کسانی را عضو معنوی حلقه‏ی ملکوت می‏دانم که خواندن هر نوشته در وبلاگ‏شان، ذهن مرا مور مور می‏کند و به خودم می‏آورد و چيزی را در پس پشت ذهنم نشانم می‏دهد که آن را نديده‏ام. به جز اين را تنها وبلاگی می‏دانم شبيه هزاران وبلاگ ديگر دور و برم که اتفاقا آن‏ها را هم در حد توان و زمان خويش می‏خوانم اما می‏گذرم.

در اين ميان تنها چيزی که می‏تواند باعث شکنندگی فضای ملکوت می‏شود، نظراتی‏ست که کم‏تر از 20درصد خوانندگان وبلاگ‏های ملکوت در آن‏ها ثبت می‏کنند. پيش‏تر گفته‏ام که حساسيتی که وبلاگ‏های اين‏چنينی ايجاد می‏کنند، گريزناپذير است که بخش عمده‏ای از اين حساسيت به شکل دامن زدن به جدل‏های بی‏حاصل و آشوب‏برانگيز، در فضای کامنت‏ها جلوه می‏يابد و حتا تصور نادرستی از فضای غالب بر وبلاگ‏ها در ذهن رهگذران ايجاد می‏کند. چنين فضای بی‏بنيادی در مورد حلقه‏ی ملکوت نيز به واسطه‏ی کامنت‏گذاری حدود 20درصد خوانندگان آن‏ها، تا حدی ساخته شد. اما به جای انديشيدن به بستن کامنت‏ها، معتقدم بايد تاب آورد و هم‏چنان صبوری کرد. برکت اين کامنت‏ها بی‏گمان بسيار بيش‏تر از بلايای آن است که توضيحش مجال ديگری می‏خواهد.

به جز خود داريوش که زمانی لقب صاحب ارض ملکوت را داشت و اکنون فروتنانه و در پرهيز از اتهام ناروای بالارفتن از نردبان بزرگان پيرامون خويش،  به جايگاه مدير ملکوت بسنده کرده است، در ميان اين حلقه کسی را می‏بينم که در کنار انديشه‏ورزی، ذاتا يک «هنرمند روشنفکر» است. او عباس معروفی‏‏ست. يکی ديگر از اعضای حلقه در کنار هنرمندی‏اش، ذاتا «انديشمندی روشنفکر» است؛ او مهدی جامی‏‏ست. هنرمند ذاتی از سر شور و شيدايی سخن می‏گويد و گاه توفانی‏ست که به جای هزار نسيم خردورزانه عمل می‏کند. انديشمند ذاتی از سر افق‏نگری سخن می‏گويد و گاه نسيمی‏ست که يا توفان را نويد می‏دهد و يا آن را بدرقه می‏کند. من شخصا به هنگام عمل، از برکت‏های توفان هنرمند بهره می‏برم و به هنگام تأمل، گوش می‏سپارم به نسيم‏. انديشمند را پشتيبان خويش می‏دانم و هنرمند را هم‏سنگر خويش. نه تنها مدير حلقه‏ی ملکوت که هويت جمعی اين حلقه، عقابی‏ست که برای تيز پريدن به اين دو بال نيازمند است؛ به جای خويش. حلقه‏ی ملکوت، به پشتوانه‏ي مدير وارسته‏ی آن و حضور اعضای فعالی که از سر شيدايی و فرهيختگی می‏نويسند، برجسته‏ترين و تأثيرگذارترين حلقه‏ی وبلاگی موجود در وبلاگستان است. غنيمت شمريدش صحبت!