خوابگرد: هشتمين گزارش دوهفتگی كتاب پيش رويتان است، حال آن كه سومين سالگرد خاموشی ستاره‌ای درخشان در آسمان شعر ايران را از ياد گذرانديم. مرگ شاملو سه ساله شد. يادش گرامی باد...

و اما اگر تغييري مي‌بينيد در لحن و زبان اين گزارش، به‌خاطر اين است كه اين‌بار آن را به قلم دوست جوانم ايمان و البته به اصرار من مي‌خوانيد.

ابتدا، خبری براي خوانندگان كتاب‌های فارسي و آن اين‌كه در دوهفته‌ی اخير، تعداد كتاب‌های منتشرشده  به نسبت هفته‌های گذشته بيش‌تر بوده است.  

جديدهای ايراني

>>اولين كتاب منتشرشده‌ی ايرانی (و در اصل، اولين كتاب پخش شده‌ی ايرانی) كتاب داستان نويسان امروز ايران است به كوشش تورج رهنما. دراين مجموعه، آثاری از نويسندگان بزرگ ايران كه تا سال ۱۳۵۷ انتشار يافته‌اند به چشم مي‌خورد. اين كتاب در سال ۱۳۶۳ برای اولين بار چاپ شده اما به دلايلی زمان پخش آن تا امسال به طول انجاميده است.

>>دومين عنوان، مجموعه‌داستان گرما در سال صفر نوشته‌ی شهرنوش پارسي‌پور است كه توسط انتشارات شيرين در ايران به چاپ اول فارسی رسيده است.

>>مجموعه داستان  وقتی مينا از خواب بيدارشد نوشته‌ی مديا كاشيگر سومين عنوان گزارش اين هفته است كه توسط نشر قصه منتشر شده است.

>>عنوان چهارم، كتاب نقش ۸۰ است. اين كتاب مجموعه‌ای از داستان‌های برگزيده‌ی داوران دوره‌ی دوم  جايزه‌ی زنده‌ياد هوشنگ گلشيري‌ست  كه توسط انتشارات نيلوفر به بازار عرضه شده.

>>و بالاخره شال با مو عنوان رماني‌ست كه توسط فريده لاشايي و به همت انتشارات بازتاب نگار به بازار آمده است.

تجديدچاپ‌های ايراني

>>چهل سالگی نوشته‌ی ناهيد طباطبايي عنوان داستاني‌ست كه به تازگی به چاپ دوم رسيده است.

>>مكان‌های عمومی نوشته‌ی نادر ابراهيمی هم توسط انتشارات روزبهان به چاپ مجدد رسيده. اين كتاب در سال‌های ۱۳۴۵، ۱۳۵۰، ۱۳۵۳، ۱۳۵۴و ۱۳۵۶ توسط انتشارات اميركبير منتشرشده بود.

پرفروش‌های ايراني

>>در اين بخش كتاب‌هاي سلوك دولت‌آبادي، دو دنيا اثر گلي ترقي و كتاب سلام خانم جنيفر لوپز چيستا يثربي به‌ترتيب پرفروش‌ترين‌هاي اين دوهفته‌اند.

جديدهاي خارجي

در بخش كتاب‌های ترجمه شده در اين دوهفته ركورد قابل توجهي به چشم مي‌خورد:

>>ميريام اثر "پرلاگر كوييست" نويسنده‌ی اخلاق‌گرای سوئدی با ترجمه‌ی علي‌اصغر بهرامی به بازار عرضه شده. در سال ۱۳۵۲ اين نويسنده با كتاب باراباس با ترجمه‌ی پرويز داريوش  به خوانندگان ايراني معرفی شده بود كه بسياری از نويسندگان از جمله آندره ژيد، رمان باراباس را بلافاصله پس از انتشار آن در سال ۱۹۵۰به عنوان يكی از شاهكارهای قصه‌نويسی خواندند. رمان باراباس در مدت كوتاهی به ۹ زبان ترجمه و در سال ۱۹۵۲ به صورت فيلم به نمايش درآمد.

پرلاگركوييست در سال۱۹۵۱ به گرفتن جايزه‌ی نوبل نايل آمد.

>>يادداشت‌هايي برای دورا نوشته‌ی "حميد صدر" با ترجمه‌ی پريسا رضايي توسط انتشارات مرواريد به بازار عرضه شده. دراين كتاب يكی از مهم‌ترين دوران زندگی كافكا (آخرين هفته‌های زندگی او كه به سبب مرگ تدريجي‌اش در آسايشگاهی نزديك وين بستری بوده و روابط او در آن موقع با دلداده‌اش دورا) به تصوير كشيده شده است.

>>وازدگان خاك  اثر "آرتور كوستلر" با ترجمه‌ی علينقی حجت‌اللهی  و پوراندخت مجلسی توسط انتشارات سپيده سحر به بازار عرضه شده است.

>>گفتگوي ريچارد بورجين با بورخس عنوان كتابي‌ست كه با ترجمه‌ی كاوه ميرعباسی و به همت نشر نی به بازار آمده است.

>>فدريكو گارسيا لوركا با ترجمه‌ی علي‌اصغر قره‌باغی عنوان كتابي‌ست كه به بيوگرافی لوركا مي‌پردازد.

درحاشيه‌ی اين كتاب شكايتی به مسئولان نشر ابتكارنو بايد كرد، چراكه معلوم نيست به چه دليل قيمت اين كتاب را ۴۸۰۰۰ ريال زده‌اند؟! باتوجه به پي‌گيري‌های به عمل آمده هزينه‌ی تمام شده برای اين كتاب ۳۵۰صفحه‌ای نمي‌تواند متجاوز از ۲۰۰۰۰ريال  با كاغذ دولتی باشد. گمان اين است كه احتمالا به‌خاطر وجود نقاشي‌های لوركای بزرگ، اين ناشر تاحدودی با جوزدگی روبه‌رو شده.لازم به ذكر است كه اين كتاب هيچ گونه عكس رنگی ندارد و روی كاغذ سفيد معمولی چاپ شده است!

تجديدچاپ‌های خارجي

>>در اين بخش مي‌توان به آثاری چون لاتاري (مجموعه آثاری از چخوف، شرلی جكسون، كارور و...) از نشر مركز كه قبلا در سال ۱۳۷۱چاپ شده بود  و كتاب‌های ديگری مانند وصيت‌های خيانت‌شده اثر ميلان كوندرا اشاره كرد.

هنرهای نمايشی

>>در اين بخش كتاب‌هايي چون در بسته اثر سارتر توسط انتشارات مرغ آمين، خانمچه و مهتابی و كتاب ملودی شهر بارانی دو اثر از  اكبر رادی كه توسط انتشارات آگه به بازار آمده است قابل توجه‌اند.

پيش از اين، نمايشنامه‌ی  در بسته  با عنوان دوزخ  با ترجمه‌ی مصطفی فرزانه  در انتشارات معرفت چاپ شده بود.

خدايگان كتاب

ميدان ايتاليا نوشته‌ي "آنتونيو تابوكي"

با پايان جنگ جهانی دوم، مرحله‌ی تازه‌ای  در ادبيات ايتاليا آغازشد كه متاثر بود از فضايي ملهم از تجديد تربيت معنوی، آثار كروچه، ارتباط با ادبيات معاصر اروپا، مطالعات و تحقيقات تاريخی سياسی و نيز تحت‌تاثير مبارزات پي‌گير جنبش‌های ضد فاشيستی با گرايش‌های مختلف. برای نويسندگانی كه تحت شرايط فاشيسم و فقدان آزادی به حداقل آفرينش‌های فرهنگی و گرايش به آثار مبهم و به كارگيری سمبل‌ها و نشانه‌های گنگ محكوم شده بودند، شرايط بيان آزاد و آشكار فعاليت وسيع به وجود آمد.

اولين مشخصه‌ی داستان‌سرايي پس از جنگ، تمايل به ارائه‌ی آثار رئاليستی و تعهد در قبال اجتماعی آشفته بود. اين پديده بيش از همه، در صحنه‌ي سينمای ايتاليا  با عنوان نئورئاليسم وآثاری از ويسكونتی، دسيكا و روسلينی به منصه‌ي ظهور رسيد. چنين ضرورت رئاليستی، از نياز به بررسی زندگی و جامعه و مسايل مربوط به آن به‌گونه‌ای مشخص و به دور از پنهان‌كاری و تعارف نشات مي‌گرفت. چراكه اينك، دردهای پنهان و نابساماني‌های آشكار دوره‌ي جنگ و پس از آن، چون بيكاری، فقر، آوارگی، افسردگی و دلهره‌های گاه وبيگاه، گريبان جامعه‌ي ايتاليا را در چنگال خود گرفته بود. هنرمند نويسنده  تحت چنين شرايطی با شيوه‌های گوناگون، به شرح و بازگويي شرايط  و گاه به تجزيه و تحليل آن‌ها پرداخت تا در مقام توضيح، واقعيتِ پنهان يا آشكار جامعه را بازتاباند. اما برای چنين حركت نوجويانه، سوای شرايط مناسب اجتماعی به‌مثابه اصلي‌ترين شرط تحول، ترجمه‌ي آثار نويسندگانی چون  تئودور درايز، شروود اندرسن، دوس پاسوس، ويليام فالكنر و ارنست همينگوی  و راهيابی آن به عرصه‌های ادبی ايتاليا، حتی در دوران فاشيسم، چشم‌انداز تازه‌ای به روی نويسندگان محبوس در جامعه‌ي بسته و شرايط خفقان‌آور فاشيسم گشود كه دراين هنگام، وريسم به‌عنوان همتای رئاليسم فرانسوی، توجه نويسندگان را با احتساب شرايط تازه به خود جلب كرد و با نام نئورئاليسم، آثاری بر ادبيات ايتاليا افزود كه بيش‌تر به مسايل متاخر، دو دهه ديكتاتوری موسولينی و مسايل پس از جنگ  و دنيای كارگران و دهقانان جنوب و مقاومت روشنفكران و احزاب مخفی در طول فاشيسم و مبارزه در كوهستان‌ها و شهرها عليه نيروهای آلمانی و فاشيسم را مورد بررسی قرار می دهد.

حوالی نيمه‌ی سال‌های پنجاه، تغيير شرايط سياسی و اجتماعی ايتاليا و تنش‌ها و تضادهای بين‌المللی و مدتی پس از آن، رونق اقتصادی تحولی تازه در جامعه و فرهنگ ايتاليا پديد مي‌آورد و نسلی با خواسته‌های نو در ايتاليا قد مي‌افرازد. نئورئاليسم در طول يك دهه، از رئاليسم انتقادی و متعهدی فرهنگی و موضعی سياسی  به رئاليسم صرفا توصيفی و ناتوراليسم سطحی و احساساتی و فولكوريستی تغيير وضعيت داد.

پس از مدتی گروه 63 با  گردهمايي برخی از نويسندگان در پالرمو تشكيل شد  كه هدف آن‌ها مبارزه عليه زبان سنتي‌ای بود كه در دوره‌ی تمدن صنعتی ناشی از آن غيرقابل استفاده شده بود.

تغييرات ناشی از توسعه‌ي اقتصادی به طور اساسی بر ادبيات سال‌های 60 در ايتاليا اثر گذاشت.

اواسط سال‌های پنجاه درعرصه‌ي ادبيات ايتاليا، گرايش به علايقی كه آن‌را به طور كلی مي‌توان مذهب ناميد، ظاهر شد كه معدودی از نويسندگان، مواضع و نقطه‌نظرات معنوی  خود را در قالب داستان‌هايي از اين نوع  عرضه كردند.

از ميان اين نويسندگان، آنتونيو تابوكی پس از عبور از افسانه‌های مردمی همانند ميدان ايتاليا 1975 و نگاهی به جامعه‌ی پس از جنگ مثل ناوگان كوچك1978 به چشم‌اندازی واهيانه و نمادين و نوشتاری ظريف و آگاهانه دست مي‌يابد.

رمان ميدان ايتاليا  افسانه‌ای مردمي‌ست كه در سه زمان اتفاق می افتد كه درآن، تاريخ ايتاليا را از قيام گاري‌بالدی تا پايان جنگ جهانی دوم، در پوشش وقايعی كه دراين زمان بر يك خانواده‌ي روستايي در ايتاليا گذشته است، داستان‌وار نقل مي‌كند؛ كه مي‌توان گفت تا حدودی انسان را به فضاهای داستان‌های امريكای لاتين مخصوصا كارلوس فوئنتس و يكی از اثرهای معروف او با نام  گرينگوی پير مي‌كشاند.

از ديگر آثار تابوكی مي‌توان به كتاب‌هايي چون واپسين هذيان، زن بندر پيم، شبانه‌ي هندي، ابهامات ناچيز و بي‌اهميت، خط افق، پرنده‌های بئاتو آنجليكو و پريرا سخن مي‌گويد اشاره كرد.