Khabgard.com

چاپ

۱۰ ارديبهشت ۱۳۸۵
کاش فردوسی زنده بود!
زبان فارسی در وب را چگونه می‌توان از بی‌اعتباری درآورد؟ سایت گوگل، مترجم آن‌لاین زبان عربی به انگلیسی‌اش را راه انداخته، دیروز اعلام شد که هم‌اکنون بيش از يک ميليارد كاربر اينترنت در سراسر جهان وجود دارد که از این تعداد ۸۱درصد از ده زبانی استفاده می‌کنند که زبان عربی هم در میان آن‌ها نیست، و جالب‌تر این که ۴درصد از این جماعت یک میلیاردی از زبان عربی استفاده می‌کنند و سهم زبان فارسی در اينترنت به‌قدری ناچيز است كه جلوی نام زبان فارسی خط تيره گذاشته شده است! این جملات می‌توانند مقدمه‌ای باشند برای آه و حسرت از ضریب نفوذ بسیار بسیار ناچیز اینترنت در ایران و فحش دادن به حکومت و...، اما موضوع سخن «گسترش» زبان فارسی نیست، بحث «اعتبار» است.

نیما اکبرپور یادداشت قابل‌تاملی نوشته که در واقع فراخوانی‌ست برای همفکری بیش‌تر، با این هدف نهایی که زمینه برای ظهور مترجمان آن‌لاین زبان فارسی به زبان انگلیسی ـ حتا زبان‌های رایج دیگر ـ فراهم شود. البته نیما در مقدمه‌ی یادداشتش میان زبان‌های رایج در اینترنت با زبان‌های رایج در وبلاگ‌نویسی خلط نادرستی کرده که البته از اهمیت موضوع هم کم نمی‌کند. فقط این را یادآور شوم برای نیما و دیگر دوستان که شاید رتبه‌ی زبان فارسی در وبلاگ‌ها سوم یا چهارم باشد، ولی این لزوما ربطی به ضریب نفوذ زبان فارسی در کل اینترنت ندارد. اما به هر حال من هم مثل نیما معتقدم که ما پارسی‌زبانان جزيره‌ای دور افتاده و ايزوله در ميان اينترنت هستيم، قوانين مخصوص به خودمان را داريم و همین وضعیت، به‌طرزی شگفت، خود مانعی شده برای دشوارترشدن وضعیت زبان فارسی در وب و کندترشدن شتاب حرکت‌هایی مثل مترجمان آن‌لاین. مایه‌ی شگفتی‌اش را خواهم گفت.

مترجم آنلاین گوگل برای زبان عربی را تست کردم؛ بدون غلط نیست، ولی کارراه‌انداز است واقعا. برای من‌ که نزدیک است آرزوی داشتن وبلاگ انگلیسی را به خاطر ضعف شدیدم در «نوشتن» به زبان انگلیسی به گور ببرم، همین مترجم عربی ـ با توجه به توانایی مختصری که در نوشتن به زبان عربی دارم ـ می‌تواند راهگشا باشد! فکرش را بکنید؛ جمله‌ای فارسی را در ذهنم به عربی برگرداندم، در کادر مخصوص نوشتم و گوگل نسخه‌ی انگلیسی‌اش را تحویلم داد. گفتم که بی‌غلط نبود، با بهتر است بگویم کامل نبود، ولی دیدم که می‌توانم با ویرایشی مختصر، برگردان انگلیسی جمله‌ام را ـ فرضا برای وبلاگ یا یک ایمیل ـ استفاده کنم. خب برای ما ایرانی‌ها که به دلایل جغرافیایی، سیاسی و خصوصا فیزیولوژیکی (از نوع گشادی!) در برابر زبان انگلیسی ضعفی تاریخی داریم، چی از این بهتر؟ موضوع که فقط وبلاگ انگلیسی هم نیست؟ مگر همه‌ی امور همه‌ی ما در اینترنت، وبلاگ‌نویسی‌ست؟ از این گذشته، چنین مترجمی یقینا چندین برابر کارکرد آموزشی زبان در کار با کامپیوتر و وب، تأثیرغیرمستقیم دارد. دقیقا به همین دلیل است که من مخالف سرسخت برگرداندن منوهای انگلیسی‌زبان وسایلی مثل موبایل، ریسیور، کامپیوتر و... هستم؛ چون از نزدیک می‌بینم که کار کردن با یک ویندوز کاملا انگلیسی چگونه به تنهایی و کاملا غیرمستقیم توانسته طی چند سال، دامنه‌ی لغات خود من بی‌سواد را افزایش دهد و پیش ببرد. حالا فرض کنید چنین مترجمی (هرچند دست‌وپاشکسته) فراهم شود، توسط گوگل یا جایی دیگر؛ آن‌وقت می‌شود این تأثیر را ضرب‌در عددی دورقمی کرد دستِ‌کم.

این، سوای ضرورتی‌ست که نیما در یادداشتش به‌درستی به آن اشاره کرده و اهمیت تولید محتوا توسط فارسی‌زبان‌ها به زبان‌های رایج دنیا را طرح کرده. القصه این که زبان عربی به‌خاطر همان حضور ۴درصدی‌اش در اینترنت و نیز به‌خاطر پیچیدگی‌های کم‌تری که در رسم‌الخط آن ـ مثلا نسبت به فارسی ـ وجود دارد، چنین امکانی فراروی کاربرانش قرار گرفته؛ اما مشکل زبان فارسی تنها مهجور بودن آن در زبان‌های رایج اینترنت ـ به معنای ضریب نفوذ کم اینترنت در ایرانیان ـ نیست، هم‌چنان‌که گویا گوگل در حال تولید مترجمی برای زبان ما هم هست. مشکل و دشواری ماجرا در پراکندگی رسم‌الخط و آشفتگی‌های فنی مربوط به آن است. به قول نیما "در زبان‌های ديگر هر کلمه از حروف مجزا تشکيل شده در حالی که در نگارش زبان پارسی به علت وجود فاصله‌ها، نيم‌فاصله‌ها، پسوندهايی مانند «تر، ترين، ها و...»، ک پارسی و ك عربی، ی آخر پارسی و ي آخر عربی و قوانين ديگر نگارشی، مترجم‌ها برای تشخيص کلمات پارسی نياز به الگوريتمی به مراتب پيشرفته‌تر و پيچيده‌تر دارند." هنوز در سایت‌های رسمی معظمی مثل ایسنا، ي عربی مثل نقل و نبات توی متن‌ها ریخته می‌شود، هنوز در بسیاری مراکز از ویندوزهای فارسی‌شده‌ی عهد بوق استفاده می‌کنند که برخی کاراکترهای خاص فارسی را به شکل عربی‌اش ارائه می‌دهند، هنوز موضوع ساده و مهمی مثل «نیم‌فاصله» توسط شمار گسترده‌ای از کاربران وب به هیچ انگاشته می‌شود، و خلاصه نگارش فارسی در وب شده عین رانندگی منحصربه‌فرد و مشهورمان که تابع هیچ قانون مشخصی نیست و هر تازه‌وارد قانونمندی را اگر وحشت‌زده نکند، گیج می‌کند! این وضعیت، اعتباربخشی به زبان فارسی در وب را که تهیه‌ی مترجم آن‌لاین یکی از نمودهای آن است، عقب و عقب‌تر می‌اندازد.

چطور می‌شود در این مورد به یک دستورالعمل استاندارد رسید؟ چگونه می‌شود استفاده از ویندوزهای عهد بوق و ویندوزهای فارسی‌شده‌ی غیراستاندارد را ورانداخت؟ چگونه می‌شود به همگان آموزش داد تا هنگام تایپ با کامپیوتر و برای وب، از کاراکترهای غیرفارسی استفاده نکنند؟ چگونه می‌شود به یکپارچگی رسید؟ اگر چنین شود، بی‌شک بخشی از دشواری راه برای تهیه‌کنندگان مترجمان آن‌لاین آسان می‌شود و می‌ماند نکات دیگری که اختصاصی زبان فارسی‌ست و تقریبا گریزی هم از آن‌ها نیست.

به اعتقاد من در این مورد، هم ما بلاگرها باید کمی جدی‌تر برخورد کنیم و هم‌چنان شعار پوسیده‌ی نخ‌نمای احمقانه‌ی کودکانه‌ی «وبلاگ جای راحت نوشتن و غلط نوشتن است» را سرندهیم و هم مدیران سایت‌ها، خصوصا سایت‌های بزرگ خبری و رسمی، احساس مسئولیت کنند و اشکالات این‌چنینی را برطرف کنند. به خدا زشت است برای جستجوی کلمه‌ای مثل «کوندرا» در گوگل دوبار فرمان بدهیم؛ یک‌بار «کوندرا» با «ک» فارسی و یک‌بار با «ك» عربی. و مگر چنددرصد کاربران اینترنت از این مشکلات آگاه‌اند؟ خود من در سایت جمع‌وجوری مثل هفتان، این امکان را از مدیر فنی هفتان (نوید خادم عزیز)خواسته‌ام که با یک کلیک، به‌طور خودکار، تمام کاراکترهای عربی موجود در متن هفتان به کاراکترهای فارسی تبدیل شود تا جستجو در مطالب سایت یکپارچه باشد و جستجوگر حیران نشود. هر یکی‌دوشب، یک کلیک مگر چه زحمتی دارد؟ یا منتظریم «فردوسی» سر از گور درآورد و با آن هیأت تاریخی‌اش بنشیند پای کامپیوتر، سی‌سال هم سیگار بکشد و چای بخورد و وقت صرف کند تا به زبان فارسی ـ این بار در وب ـ اعتبار و زندگی ببخشد؟ به قول نیما "شايد لازم باشد حداقل اين نکته را به بحث بگذاريم." این که دیگر ضرری ندارد؟

پیوندها:
:: مترجم آن‌لاین گوگل
:: یادداشت نیما اکبرپور دراین‌باره
:: وضعیت زبان‌های رایج در اینترنت

[۰۳:۰۹] نظر؟ (۲۲)

سیامک FARIDANI@GMAIL.COM
چیزی که من فهمیده ام اصولا آمریکایی ها بر خلاف ما ایرانیها که در خم فاصله و نیم فاصله و لغات ثقیل مانده ایم کاری با لفاظی ندارند برایشان حتی مهم هم نیست که به زبانشان که حرف میزنی چند تا غلط داری، گوش میدهند ببینند چه میگویی نه اینکه چگونه میگویی. این خصوصیت خوبیست. درگیر ترجمه عربی به انگلیسی نکنید خودتان را دوست من. مادامی که حرفی برای گفتن به انگلیسی دارید گوش میدهند و خودشان را مثل ما درگیر ملا لغت بازبها نمیکنند. راحت باشید و بنویسید ولو با تعدادی غلط کوچک. اینها تشنه نوشته های ایرانیانند
۱۳۸۵/۰۲/۱۰ | ۰۳:۴۳

محمدرضا baharloui@yahooo.com
اقای سیامک متوجه نشده است که باید مشکلات زبان فارسی حل بشود تا ما هم بتوانیم به اسانی به زبان انگلیسی بنویسم و به قول سیامک امریکایی ها بفهمند چه می گوییم. به هر حال هم حرف سیامک درست است و هم نظر خوابگرد ولی اسم این کار ملا لغت بازی نیست. باید کمک کنیم تا هرچه زودتر بتوانیم از مترجم گوکل برای زبان خودمان استفاهد کنیم.
۱۳۸۵/۰۲/۱۰ | ۰۳:۵۳

مطهری hesam.motahari@gmail.com
من ديگر شکر می‌خورم «ي» عربی بنويسم. شکر می‌خورم «ك» عربی بنويسم. اصلا جلوی هر کامپيوتری که نشستم اولين کارم دانلود تری‌لی‌اوت خواهد بود!
۱۳۸۵/۰۲/۱۰ | ۱۰:۴۵

امير عليزاده alizadamir@gmail.com
اگر همه بلاگرها در استفاده از تری‌لی‌اوت همت کنند و کوتاهی‌شان را کنار بگذارند، خودش غنیمت است. همین می‌تواند گام اول برای اعتبار دادن به زبان فارسی در وب باشد. در واقع هر کس از خودش آغاز کند.
۱۳۸۵/۰۲/۱۰ | ۱۲:۵۱

سیامک FARIDANI@GMAIL.COM
دوست عزیز محمد رضا جان!
شاید بقول شما من درست متوجه نشده باشم اما بگذارید حرفم را بیشتر تشریح کنم.
من تمام حرفم آنست که نباید محتوا را در قالب فاصله و نیم فاصله اسیر کرد. بیایید منصف باشیم چرا باید نوجوانی که هر روز در درس انشایش به معلمش جواب غلطهایش را پس میدهد در وبلاگش هم از قوانین کلیشه ای من و شما پیروی کند.
جدا از آن حرف من به رضا شکر اللهی آن بود که اگر حرفی به انگلیسی دارد از ترس یکی دوتا غلط دستور زبانی آنرا فرو نخورد میخواهم بگویم برای هیچ کسی (جز خود او) غلطهای انگلیسی نگارشی اش مهم نیست و تا وقتی که معنایی در حرفش هست بسیاری به آن توجه میکنند.
دوم آنکه من مستقیما با مسئله ترجمه فارسی درگیرم. مدتهاست که به عنوان سرگرمی برنامه ای را برای ترجمه متنهای پینگلیسی به فارسی در اوقات بیکاری توسعه میدهم و میتوانید روی آن w ی کوچک بالا کلیک کنید تا آن برنامه را ببینید. چیزی که دیده ام اینست که زبان فارسی از زبان کلیشه ای به زبانی پویا و زایا تبدیل شده.
این برنامه لغاتی را که نمیداند در سیستمش ثبت میکند تا بعدا بتواند ترجمه کند. من هر روز میبینم که چه لغات جدیدی به زیان ما اضافه میشود و چه لذتی دارد دیدن این تحول.
بگذارید آن نوجوان حد اقل روی وب بتواند برای خودش شاملویی باشد دستش را نبندیم. اصولا چه معنا دارد که برای زیان محاوره ای چهارچویی وضع کنیم. همان که فرهنگستان بدور از نیازهایمان و بدور از واقعیت برایمان چهارچوب میسازد بسمان است.
زبان ادبی و فنی جداست. من و شما فارسی را نمیسازیم آن نوجوان میسازد.
و اگر گوگل زبان امروز ما را نمیفهمد بگذار بارش بر دوش برنامه نویسان گوگل باشد نه بر روی نویسندگان ما (همانطور که پارسیک در این باره انعطاف بهتری دارد)
دوست عزیز سیستم ترجمه گوگل با سیستمهای ترجمه دیگر متفاوت است. موتورش بر اساس ملیونها متن دوزبانه موجود بر روی اینترنت آموزش میگیرد نه بر اساس املا و انشا و نیم فاصله. اگر بخواهیم به گوگل برای ترجمه فارسی کمک کنیم راه حلش کلیشه ای کردن زبانمان نیست راحش ترجمه متون انگلیسی به فارسی و یا فارسی به انگلیسی است و یا به نوعی تامیین محتوایی دوزبانه فارسی/انگلیسی.
تعدد سبکهای نگارش فارسی که گسترده تر از ژاپنی و چینی نیست. به قول رضا شکراللهی مشکل همان مشکل فیزولوژیکی است که ما در ترجمه به خرج داده ایم و گرنه فاصله و نیم فاصله و گوگل بیتقصیرند
اگر جایی هست که درست نفهمیده ام لطفا برایم ایمیل کنید. خوشحال میشوم بدانم.
۱۳۸۵/۰۲/۱۰ | ۱۳:۳۴

فرهاد jalali.farhad@gmail.com
برخی ؛گسترش کمی و کيفی محتوای فارسی اينترنت؛ را مهم می‌دانند و عده‌ای ؛گسترش محتوای انگليسی توليد شده توسط ايرانيان؛ را...وبلاگستان فارسی نيمی از اولی را تحقق بخشيده مانده نيمی ديگر از آن و دومی...
۱۳۸۵/۰۲/۱۰ | ۱۹:۰۵

حامد hamed.parsi@gmail.com
درود
باید کم‌کم از بند واژه‌های تازی هم رها شویم!
این واژه‌های کژ و چوله نه تنها، هیچ یاری‌ای به زبان‌مان نمی‌رساند؛ بل‌که آن را نازیبا، نازیوا و ناتوان می‌کند!
پالایش زبان پارسی: www.parsi-l.com
۱۳۸۵/۰۲/۱۰ | ۲۲:۱۵

حقگو
لطفا بفرمائید جامعه پارسی زبان برای بهبود جایگاهش چه اقدامی باید صورت دهد. متشکرم .موفق باشید
یک پیشنهاد به دوستان: لطفا زین پس استعمال لغات عربی ممنوع
۱۳۸۵/۰۲/۱۰ | ۲۲:۵۱

منیژه m100n@yahoo.com
سلام آقای شکرالهی
تو مطب دندانپزشکی یک کتاب خوندم بنام (اگه همصدام بودی ) خواستم از شما که مطلعید سوال کنم اطلاعاتی در مورد این کتاب دارید ؟
خیلی به دلم نشست ولی متاسفانه نام نویسنده و انتشاراتش را بیاد ندارم
دست خانمی بود گرفتم و چون نوبتم شد رفتم داخل که بیرون که آمدم او رفته بود
سپاسگزارم
۱۳۸۵/۰۲/۱۱ | ۰۲:۱۹

Joseph Salomonsen wow@pimes.org
ba doroud bar shoma. va javid iran
۱۳۸۵/۰۲/۱۱ | ۰۴:۲۹

افشین Info@falatooni.com
مدیر سرویس وبلاگ‌نویسی بلاگفا هم قول همکاری داده است و مشابه سیستم بلاگ اسکای اگر کاربری ي عربی و ك عربی را تایپ کند به طور اتوماتیک به ی و ک فارسی تبدیل خواهد شد.
۱۳۸۵/۰۲/۱۱ | ۱۰:۴۸

محسن فرجی faraji51@yahoo.com
سلام آقای شکرالهی.من محسن فرجی هستم و مجموعه داستان جديدم به اسم «چوب خط» منتشر شده.ممنون می شم اگر قابل بدونی و لينک بدی.يوسف عليخانی هم در تادانه کتابم رو معرفی کرده.التماس دعا!
۱۳۸۵/۰۲/۱۱ | ۱۸:۱۷

مریم maryamin@gmail.com
خوابگرد جان. این نظر را در مورد پستت بخوان. و یک چیز را هم در نظ رداشته باش. مترجم های آن لاین به هیچ دردی نمیخوردند. وقتت را تلفشان نکن.
http://torontoreport.com/fa/archives/2006/04/829/
۱۳۸۵/۰۲/۱۱ | ۲۲:۵۲

مامان و بابا و دخترشون fbehrokh@yahoo.com
سلام آقا سید
این بار دیگه مجبور شدیم ..
راستش فرصت بدین درست میشه فعلا در حال غنی سازی اسمشو نبر !! هستند نوبت غنی سازی زبان فارسی نرسیده ..!!!
۱۳۸۵/۰۲/۱۱ | ۲۳:۵۱

فاطمه www.fati_gi@yahoo. com
من درباره ديدگاه فردوسی در مورد قهرمان داستان می خواستم مطلبی ارائه بدهيد در صورت امکان ۱۵ صفحه باشد
۱۳۸۵/۰۲/۱۲ | ۱۲:۲۵

محسن فرجی faraji51@yahoo.com
سلام آقای شکرالهی.خيلی ممنون از لطفتون.اميدوارم بتونم جبران کنم.اگر هم ببينمتون حتمن کتابم رو تقديم می کنم.پاینده باشید.
۱۳۸۵/۰۲/۱۲ | ۱۵:۵۰

جهانگرد
چرا لينك مربوط به دستگيري آقاي دكتر رامين جهانبگلو را از هفتان برداشته‌ايد؟
۱۳۸۵/۰۲/۱۲ | ۲۲:۴۹

رضا rezabeholder@yahoo.com
وقتی می‌گوييم که چند در صد از نوشته ‌ها در محیط اینترنت به زبان فارسی است، مسلما باید به خاطر داشته باشیم که چند درصد از مردم دنیا به این زبان تکلم می‌کنند !!! تعداد عرب زبان ها با فارسی زبان ها قابل قیاس نیست که حالا ناراحت از نبودن مترجم فارسی به انگلیسی باشیم‌ آن هم وقتی واضح و مبرهن است (‌عین انرژی هسته ای) که هیچ مترجم آنلاینی توانایی ترجمه درست را ندارد. هر چند خودتان فرمودید که ما چقدر علاقه به یادگیری زبان دوم داریم .

۱۳۸۵/۰۲/۱۴ | ۰۵:۵۷

شيفت mehdi@mehdishift.com
به اين نوشته شما لينک کردم
http://mehdishift.com/archives/042710.php
۱۳۸۵/۰۲/۱۴ | ۰۷:۰۰

بردیا azusaz@gmail.com
--- لطفا زین پس استعمال لغات عربی ممنوع ---
سپاس دوست گرامی حقگو . پیش نهاد خردمندانه تان را که یکسره با واژگان زیبا و روان پارسی نگاشته اید به گوش جان شنودیم .
۱۳۸۵/۰۲/۱۵ | ۰۳:۴۱

Sahand
hey dalghak: sizinde v Ferdosinin de aghzina eshiram. pokhun oghlu pokh, har che mikashim az daste in Ferdosiye charlataneton -e
۱۳۸۵/۰۲/۱۶ | ۰۰:۲۳

بازنشر مطلب و عکس فقط با ذکر مأخذ آزاد است.