۰۹ آبان ۱۳۸۸
بهترین آثار داستانی ده سال اخیر
هفتهی پیش، نامزدهای دهمین دورهی جایزهی ادبی نویسندگان و منتقدان مطبوعات اعلام شد. امروز هم، نامزدهای بخش ویژهی این جایزه اعلام شده است. این بخش ویژه، معرفی بهترین رمان دهه و بهترین مجموعهداستان دهه به مناسبت دهمین سال برگزاری این جایزه است. یعنی داوران این دورهی جایزه، افزون بر داوری آثار سال ۸۷ و اعلام بهترین ِ آنها، تمام نامزدهای ده دورهی اخیر (با نظرداشت نامزدهای همین دوره) را یکجا ردیف کردند، جمع آن شد ۴۴ رمان و ۳۸ مجموعهداستان. از میان این کتابها، نظرخواهی و رأیگیری انجام شد و نتیجه، مشخص شدن ده کتاب برتر ده سال اخیر در هر بخش شد که نام این کتابها پیش روی شماست:
۱۰ نامزد بخش بهترین رمان دهه:
آداب بیقراری ـ یعقوب یادعلی (نیلوفر ـ مجوز تجدید چاپ ندارد)
از شیطان آموخت و سوزاند ـ فرخنده آقایی (ققنوس ـ ناشر اول: مؤلف)
اسفار کاتبان ـ ابوتراب خسروی (قصه ـ آگه)
برهنه در باد ـ محمد محمدعلی (مرکز)
چراغها را من خاموش میکنم ـ زویا پیرزاد (مرکز)
درخت انجیر معابد ـ زندهیاد احمد محمود (معین)
شهری که زیر درختان سدر مرد ـ خسرو حمزوی (روشنگران ـ مجوز تجدید چاپ ندارد)
نیمهی غایب ـ حسین سناپور (چشمه ـ مجوز تجدید چاپ ندارد)
همنوایی شبانهی ارکستر چوبها ـ رضا قاسمی (نیلوفر ـ ناشر اول در ایران: آتیه)
هیس / مائده، وصف، تجلی ـ محمدرضا کاتب (ققنوس)
۱۰ نامزد بخش بهترین مجموعهداستان دهه:
احتمال پرسه و شوخی ـ یعقوب یادعلی (نیمنگاه)
باغهای شنی ـ حمیدرضا نجفی (نیلوفر)
بلبل حلبی ـ محمد کشاورز (چشمه ـ ناشر اول: قصه)
پوکهباز ـ کوروش اسدی (آگه)
تمام زمستان مرا گرم کن ـ علی خدایی (مرکز)
جایی دیگر ـ گلی ترقی (نیلوفر)
خنده در خانهی تنهایی ـ بهرام مرادی (اختران)
عاشقیت در پاورقی ـ مهسا محبعلی (چشمه ـ مجوز تجدید چاپ ندارد)
کنسرت تارهای ممنوعه ـ حسین مرتضاییان آبکنار ( آگه)
هتل مارکوپولو ـ خسرو دوامی (نیلوفر)
نکته این که در رأیگیری نخست، کتاب «مکث آخر» یونس تراکمه نیز که در دورهی پنجم جایزه، نامزد بهترین مجموعهداستان شده بود، به فهرست دهتایی راه پیدا کرد، ولی چون تراکمه خودش در میان داوران این دوره است، ناگزیر کتاباش از فهرست کنار گذاشته شد و با رأیگیری مجدد، کتاب دیگری رأی آورد و جای آن را گرفت.
لیست جالبِ توجهی از آب درآمده؛ هم از نظر کیفیتِ خودِ آثار، هم نویسندگانشان و هم حتا ناشران این آثار. مثلاً از نامزدهای امسال، هیچ کتابی در این لیست جا پیدا نکرد. یا مثلاً از آثاری در لیست قرار گرفتند که در یک دوره با آثاری دیگر، همزمان نامزد بودند. و برعکس، آثاری در یک دوره نامزد و حتا برنده بودند،اما در این فهرست جایی پیدا نکردند.
در میان این آثار، هستند کتابهایی که مدتهاست تجدیدچاپ نشدهاند و نیز هستند چهار کتابی که مجوز آنها لغو شده و به رغم درخواست جامعهی کتابخوان، توقیف شدهاند. نمونهی برتر آنها، «نیمهی غایب» حسین سناپور است که دامنهی اخبار آن به مناظرهی انتخاباتی میان میرحسین موسوی و احمدینژاد هم کشیده شد! در کنار اینها البته مثلاً رمان رضا قاسمی «همنوایی شبانهی ارکستر چوبها» هم هست که خوشبختانه هنوز چاپ میشود و بازار دارد. نکات جالب دیگری هم هست. مثلاً این که از میان نویسندگان برتر دهه، «احمد محمود» رخت از دنیا بسته و رفته. یا این که یعقوب یادعلی، تنها نویسندهای ست که کتابهایی از او در هر دو بخش نامزد شده.
از همهی این نکات جذاب یا شاید هم بیمزه! که بگذریم، مهم، این دو فهرست دهتایی ست که انگار نمایهای ست هرچند اندکی سلیقهای، اما نسبتاً روشن از چند و چون ادبیات داستانی در ده سال اخیر. جایزهی ادبی نویسندگان و منتقدان مطبوعات، ده سال پیش در چنین روزهایی تأسیس شد. به تعبیر محمدحسن شهسواری، ده سال پیش چند روزنامهنگار جوان که برای اولین بار در تاریخ روزنامهنگاری ایران، صفحهای روزانه را برای ادبیات داستانی به سردبیران تحمیل کرده بودند، آن قدر اعتماد به نفس پیدا کردند که به فکر ایجاد یک جایزهی ادبی افتادند. آنها کارشان را بلافاصله بعد از بهار مطبوعات (۱۳۷۶) شروع کرده بودند و تا آن زمان توانسته بودند نویسندگانی چون هوشنگ گلشیری، محمود دولتآبادی و رضا براهنی را به ستارگان مطبوعات تبدیل کنند. این چند روزنامهنگار جوان که برخی از آنها هنوز هم از جوانهای ادبیات ما هستند، نشستند و جایزه را طرح ریختند. و حالا، این جایزه دهساله شده است. ده سال برای یک جایزهی ادبی غیردولتی در ایران، آنهم با وضع چند سال اخیر و بهویژه اوضاع تیره و تار امروز، یعنی یک عمر!
برگزاری بخش ویژهی «بهترین کتاب دهه» در کنار خودِ جایزهی سال، بهترین کاری بود که میشد کرد. و خوشبختانه اکنون در حال انجام گرفتن است. در ادامهی این یادداشت، فهرستِ تمام نامزدهای ده دورهی جایزهی نویسندگان و منتقدان مطبوعات را هم به تفکیک هر دوره، با ذکر نام برندهها و جزییات دیگر آوردهام. هم برای این که جایی در وب ثبت شده باشد، هم برای بازنگری و بررسی کسانی که علاقهمندند.
نمایهی ده دوره جایزهی ادبی نویسندگان و منتقدان مطبوعات
دورهی یکم (۱۳۷۹)
نامزدههای مجموعهداستان: حنای سوخته (شهلا پروینروح)، شرق بنفشه (شهریار مندنیپور)، کنسرت تارهای ممنوعه (حسن مرتضائیان آبکنار)، پوکهباز (کوروش اسدی)
نامزدهای رمان: هیس (محمدرضا کاتب)، من او (رضا امیرخانی)، نیمهی غایب (حسین سناپور)
نامزدهای داستان بلند: گرگ و میش (محمدرضا پورجعفری)، تعلیق (محمدرحیم اخوت)
مجموعهداستان برگزیده: حنای سوخته (شهلا پروینروح)
رمان برگزیده: هیس (محمدرضا کاتب)
داستان بلند برگزیده: گرگ و میش (محمدرضا پورجعفری)
نویسندهی تجلیلشده: احمد محمود
دورهی دوم (۱۳۸۰)
نامزدههای مجموعهداستان: جایی دیگر (گلی ترقی)، دوباره از همان خیابانها (بیژن نجدی)، تمام زمستان مرا گرم کن (علی خدایی)، دلقک به دلقک نمیخندد (حسن بنیعامری) ، پشت حصیر (محمدرضا گودرزی)، خاطرهای فراموششده از فردا (مدیا کاشیگر)
نامزدهای رمان: انگار گفته بودی لیلی (سپیده شاملو)، اسفار کاتبان (ابوتراب خسروی)، مخلوق (فیروز زنوزی جلالی)، شهری که زیر درختان سدر مرد (خسرو حمزوی)، برهنه در باد (محمد محمد علی)، درخت انجیر معابد (احمد محمود)
مجموعهداستان برگزیده: جایی دیگر (گلی ترقی) و دوباره از همان خیابانها (بیژن نجدی)
رمان برگزیده: شهری که زیر درختان سدر مرد (خسرو حمزوی)
نویسندهی تجلیلشده: محمود دولتآبادی
دورهی سوم (۱۳۸۱)
نامزدههای مجموعهداستان: احتمال پرسه و شوخی (یعقوب یادعلی)، شکار شبانه (صمد طاهری)، لالایی لیلی (حسن بنیعامری)
نامزدهای رمان: همنوایی شبانهی ارکستر چوبها (رضا قاسمی)، چراغها را من خاموش میکنم (زویا پیرزاد)، بانوی لیل (محمد بهارلو)
مجموعهداستان برگزیده: «احتمال پرسه و شوخی» (یعقوب یادعلی)
رمان برگزیده: همنوایی شبانهی ارکستر چوبها (رضا قاسمی)
نویسندهی تجلیلشده: رضا براهنی
دورهی چهارم (۱۳۸۲)
نامزدههای مجموعهداستان: برادران جمالزاده (احمد اخوت) دریا روندگان جزیرهی آبیتر (عباس معروفی)، دو دنیا (گلی ترقی)، خنده در خانهی تنهایی (بهرام مرادی)
نامزدهای رمان: باغ گمشده (جواد مجابی)، شهر بازی (حمید یاوری)، من ببر نیستم پیچیده به بالای خود تاکم (محمدرضا صفدری)، پستی (محمدرضا کاتب)، سیماب و کیمیای جان (رضا جولایی)
مجموعهداستان برگزیده: خنده در خانهی تنهایی (بهرام مرادی)
رمان برگزیده: من ببر نیستم به بالای خود پیچیده تاکم (محمدرضا صفدری)
نویسندهی تجلیلشده: جمال میرصادقی
دورهی پنجم (۱۳۸۳)
نامزدههای مجموعهداستان: هتل مارکوپولو (خسرو دوامی)، من قاتل پسرتان هستم (احمد دهقان)، ما اینجا هستیم (بهروژ آکرهیی)، مکث آخر (یونس تراکمه)، عاشقیت در پاورقی (مهسا محبعلی)
نامزدهای رمان: مردهای که حالش خوب است (احمد آرام)، ماهیها در شب میخوابند (سودابه اشرفی)، آداب بیقراری(یعقوب یادعلی)، نقطهی گریز (فرزانه کرمپور)، وقت تقصیر (محمدرضا کاتب)، استخوان خوک و دستهای جذامی (مصطفی مستور)
داستان برگزیده: اثری معرفی نشد
رمان برگزیده: اثری معرفی نشد
دورهی ششم (۱۳۸۴)
نامزدهای مجموعهداستان: باغ ملی (كورش اسدی)، با لبان بسته (سیامك گلشیری)، دختران دلریز (داود غفارزادگان)، گربههای گچی (فرخنده آقایی)
نامزدهای رمان: نامها و سایهها (محمدرحیم اخوت)، كافه نادری (رضا قیصریه)، من تا صبح بیدارم (جعفر مدرسصادقی)، رود راوی (ابوتراب خسروی)، سنج و صنوبر (مهناز کریمی)
مجموعهداستان برگزیده: اثری معرفی نشد.
رمان برگزیده:اثری معرفی نشد.
هیئت داوران، این جایزه را به پاسداشت حقوق مؤلف در ایران و در اعتراض به حقوق پایمالشدهی نویسنده از سوی ناشر، به مهستی شاهرخی نویسندهی رمان «شالی به درازای جادهی ابریشم» اهدا کرد.
دورهی هفتم (۱۳۸۵)
نامزدهای مجموعهداستان: بلبل حلبی (محمد کشاورز)، باغهای شنی (حمیدرضا نجفی)، یک سکه در دو جیب (علیاصغر شیرزادی)
نامزدهای رمان: از شیطان آموخت و سوزاند (فرخنده آقایی)، بازی آخر بانو (بلقیس سلیمانی)، شطرنج با ماشین قیامت (حبیب احمدزاده)
مجموعهداستان برگزیده: بلبل حلبی (محمد کشاورز)
رمان برگزیده: از شیطان آموخت و سوزاند (فرخنده آقایی)
نویسندهی تجلیلشده: سیمین دانشور
دورهی هشتم (۱۳۸۶)
نامزدهای مجموعهداستان: شبهای چهارشنبه (آذردخت بهرامی)، زندگی مطابق خواستهی تو پیش میرود (امیرحسین خورشیدفر)، عسگرگریز (آصف سلطانزاده)
نامزدهای رمان: سالمرگی (اصغر الهی)، میم (علیمراد فدایینیا)، عقرب روی پلههای راهآهن اندیمشک یا از این قطار خون میچکد قربان (حسین مرتضیان آبکنار)، حلقهی کنفی (وحید پاکطینت)، فرشتههای بوی پرتغال میدهند (حسن بنیعامری)
مجموعهداستان برگزیده: شبهای چهارشنبه (آذردخت بهرامی)
رمان برگزیده: فرشتههای بوی پرتغال میدهند (حسن بنیعامری)
چهرهی تجلیلشده: علیاشرف درویشیان
دورهی نهم (۱۳۸۷)
نامزدهای مجموعهداستان: آن گوشه دنج سمت چپ (مهدی ربی)، ها كردن (پیمان هوشمندزاده)، گوسالهی سرگردان (مجید قیصری)
نامزدهای رمان: از یاد رفتن (محمدحسین محمدی)، بطالت (احسان نوروزی)، قهقهه در خلاء (محمدمنصور هاشمی)
مجموعه داستان برگزیده: هر سه مجموعه فقط داستان تقدیر شدند
رمان برگزیده: از یاد رفتن (محمدحسین محمدی)
نویسندهی تجلیلشده: گلی ترقی
دورهی دهم (۱۳۸۸)
نامزدهای مجموعهداستان: آنجا که پنچرگیریها تمام میشوند (حامد حبیبی)، برف و سمفونی ابری (پیمان اسماعیلی)، دیوانه در مهتاب (حمیدرضا نجفی)
نامزدهای رمان: احتمالاً گم شدهام (سارا سالار)، مونالیزای منتشر (شاهرخ گیوا)، نگران نباش (مهسا محبعلی)
مجموعه داستان برگزیده: ؟
رمان برگزیده: ؟
نویسندهای که تجلیل خواهد شد: ابراهیم گلستان
[۱۳:۳۰] نظر؟ (۱۴)
سیروس ناصری
به نظر من پستی محمدرضا کاتب از هیس بهتره. جای من اوی امیرخانی هم خالیه
۱۳۸۸/۰۸/۰۹ | ۱۴:۰۴
نصرت درویشی cheraghhayerabete@yahoo.com
سید بزرگوار جناب شکراللهی!
نظر به اهمیت و جامع بودن نوشته ،این مطلب در وب سایت چراغ های رابطه منعکس شده است
نصرت درویشی/آبان ماه /1388
۱۳۸۸/۰۸/۰۹ | ۱۵:۲۵
آذر
به همگی شمایان خستهنباشید میگویم. وقتی به جمعبندی و گزارش این ده ساله نگاه میکنیم، میبینیم راه رفتهی آبرومندی باقی گذاشتهاید. حتی این کاندیداهای جایزهی دهه هم ادامهی همان راهتان است. شاید به خاطر این است که داوران ثابت داشتهاید. کاری که جوایز دیگر نکردهاند و هر سال به خاطر تغییر داورانشان، ساز جدا زدهاند. مخاطبان جایزهی منتقدان مطبوعات تکلیفشان با شما مشخص است. یا قبولتان دارند، یا نه. اما جوایز دیگر، هر سال با اعلام برندگان، آدم را شوکزده میکنند. دویست ساله شوید.
>>>> خوابگرد
البته هیأت داوران این جایزه فقط چند پای ثابت داشته و هر سال دو سه نفر را عوض کردهاند.
با این حال، ویژگی مهم این جایزه، همین هویت و تعریف مشخصی ست که طی این چند سال به دست داده و شما هم به آن اشاره کردهاید. امیدوارم در نتیجهی نهایی امسال هم همین اتفاق بیفتد.
۱۳۸۸/۰۸/۰۹ | ۱۵:۲۸
سعید
چرا نظرسنجی از مخاطبین به راه نمی اندازید؟
>>>> خوابگرد:
پیشنهاد شما را با دبیر جایزه در میان خواهم گذاشت.
۱۳۸۸/۰۸/۰۹ | ۱۵:۴۱
واقعا لازم است اسمم را بنویسم؟
و چندتا نکته هم از ما!
1- اعتماد به نفس را ظاهرا با دید مثبت به این چندتا جوان (یا جوان سابق) نسبت داده اید. اما حقیقت این است که امروزه تنها چیزی که بین جماعت اهل قلم به وفور یافت می شود همانا اعتماد به نفس است.
2- بعید می دانم براهنی و گلشیری و دولت آبادی را [...] ستاره ی مطبوعات کرده باشند. راستش اصلا منظورتان از آن جمله ای که نوشته اید خیلی واضح نیست.
3- خیلی کار خوبی کردید که این فهرستهای 44 تایی و 38 تایی را هم در اینجا ثبت تاریخ کردید! عجب چیزی است این تاریخ لاکردار! نیست؟ فاعتبرو یا اولولابصار! یعنی اینکه حرص و جوش نزن و اینقدر خودت را به این گروه و آن گروه نچسبان. فایدهء چندانی به حالت ندارد. مگر نمی بینی بعضی از این فهرست نشینها را! واقعا وقتی آدم بعضی از این فهرست نشینها را در اینجا می بیند به عظمت و قاطعیت این تاریخ "لاکردار"، و "بی انصاف"، پی می برد! همگی این اثرهای فهرست نشین در 10 سال گذشته چاپ شده اند، اما بعضی از آنها طوری از یادها رفته اند که انگار هزار سال پیش مرده اند! لازم است بگویم کدامها؟ وقتی اینها را در این فهرست می بینی آنوقت است که دقیقا می فهمی چرا نویسندگان بعضی از آنها اینقدر عاشق مسائل حاشیه ای ادبیات هستند؛ از قبیل متولی گری و غیره و از این چیزها! یعنی اینکه طفلکی ها خودشان هم خودشان را خوب می شناسند. و اینطور نیست که واقعا خودشان هیچ شناختی از خودشان داشته باشند...
5- کاش فهرستی از اسامی داورها را هم در همینجا می آوردی؛ مخصوصا داوران رمان مجموعه داستان دهه را. البته بخدا هیچ منظور خاصی ندارم.
6- موفق باشید
-----------------
>>>> خوابگرد
هرچند کلیت کامنت شما از نظر من یک کامنت مزاحم است، ولی چون سعی کردهای در این کلیگویی آشکارا مغرضانه و تنگنظرانه، اسمی نبری از کسی (جز یکجا که حذف کردم)، آن را منتشر کردم.
اسامی داورهای این دوره را که داوری کتاب دهه را هم بر عهده دارند، میتوانی در لینک داخل متن بیابی و بخوانی.
۱۳۸۸/۰۸/۰۹ | ۱۶:۴۲
واقعا لازم است اسمم را بنویسم؟
متاسفم که چنین برداشتی از کامنت من کردی. چون نه غرضی با کسی دارم و نه هیچ قصد مزاحمتی در کار بود. فقط خواسته بودم به بعضی واقعیتها ی دیگر هم اشاره کنم، که از قضا "آشکار" هم هستند... مطمئن باش که من هم مثل شما طرفدار هر حرکتی هستم که در جهت اعتلای فرهنگ و ادبیات اصیل معاصر کوشش می کند. و به حتی زعم من قسمتی از همین حرکت را خود شما و دوستانتان انجام می دهید. ...
۱۳۸۸/۰۸/۰۹ | ۱۹:۲۱
علیرضا alireza1900@yahoo.com
داوران عزیز! جالب این جاست که حتی محض «زینت المجلس» بودن هم، یک خانم را در جمع 7 نفره تان راه نداده اید. عجب ژوری مردانه ای! حال این که تعدادی از آثار برگزیده تان به قلم زنان است.
۱۳۸۸/۰۸/۱۰ | ۰۰:۲۴
مسعود سالاری
من به سهم خود ستایشگر کارهای سترگ ابوتراب خسرویام که قصههایش در زبان اتفاق میافتند و زبان در قصههایش!
جالب است که نام سرود ملی کشوری "نوش" باشد و در آن فقط از عشق و آشتی با مردم جهان گفته شود! وبلاگ "نامههای پارسی" را ببینید:
http://www.msalari.blogfa.com/
۱۳۸۸/۰۸/۱۰ | ۰۱:۵۱
محسن همتي
يكبار ديگر هم پيام گذاشتم. اما به گمان من همان طور كه ده سال پيش "من او" را كنار گذاشتند، امسال هم بيوتن را نخواستيد كه نام ببريد. روي ماه خداوند هم همين وضعيت را دارد. جالب اين است كه من او و روي ماه خداوند در نظرسنجي آقاي شكراللهي در ميان دانشجويان رتبهاي بسيار بالاتر از فهرست شما داشتند. فكر نميكنيم كمي بستهايم؟!
۱۳۸۸/۰۸/۱۰ | ۱۰:۲۵
نیستان
سلام
نیستان با قسمت سوم داستان هزاران از ژان ماری لوکلزیو به روز است. همرامیتان مایه خرسندی است.
........آلیا با همه توانش، خیره نگاه می کرد، مانند آسمانی که با همه وسعتش باز شده بود، تا هر چه دارد ببخشد.......
۱۳۸۸/۰۸/۱۰ | ۱۸:۵۱
rajan s_rahimzade@yahoo.com
به شرق بنفشه و دل دل دادگی جفا شده . همتی عزیز ! من بهاین شماره گان بسیار وفروش های سرسام آور مشکوکم .
۱۳۸۸/۰۸/۱۱ | ۰۱:۲۱
محسن همتي
جناب rajan
من هم مثل شما هستم. اما يك راه راحت دارد كار. با رتبه در سرچ گوگل بسياري از اين تقلبها رو ميشود. در همهي دنيا هم ريتينگ ها را همينجوري چك ميكنند. شايد بد نباشد اگر كسي همين كار را انجام دهد...
۱۳۸۸/۰۸/۱۱ | ۱۰:۴۰
پناه
هنوز هستند انسانهایی که شرافتشان را به کیسه ای سیب زمینی و پتویی مخمل نمی فروشند. مطلب "از جلو نظام" را در وبلاگ ستاره های مقوایی بخوانید.
۱۳۸۸/۰۸/۱۱ | ۲۳:۱۶
محسن m@yahoo.com
آقای شکرالهی، با نظر این دوستان موافقم، این چه حرفی است که چند جوان براهنی و گلشیری و امثالهم را ستاره مطبوعات کردند؟ فکر نمیکنید گویندگان چنین حرفهایی به اندازه برخی مقامات عالیه پرت تشریف دارند؟
۱۳۸۸/۰۸/۲۵ | ۱۶:۵۲
©
2009, Khabgard.com. All rights reserved.
بازنشر مطلب و عکس فقط با ذکر مأخذ آزاد است.