بایگانی لینکده


سفارش آگهی آگهی

شهرکتابققنوس
کتاب دوشنبه

برخی آشنایان

می‌شود به اعتبار فرهنگ معین، کلمه‌ی «مختلف» را برای واژه‌هایی چون «گوناگون» و «جور واجور» هم به کاربرد. حتا برخی آن را به جای «متعدد» و «پرشمار» هم به کار می‌برند، و از آن بامزه‌تر، برخی آن را در پی برخی واژ‌ها می‌آورند بی آن‌که ضرورتی داشته باشد. به کارگیری یک واژه در معانی گوناگون به خودی خود اشکالی ندارد، چه این کاربرد ریشه در گذشته‌ی زبان داشته باشد، چه اکنون پدید آمده باشد. ولی اگر این کاربرد صرفاً از روی تنبلی ذهن باشد و نمی‌خواهید که مثل خیلی‌ها دایره‌ی واژگان‌تان روزبه‌روز تنگ‌تر شود، سعی کنید کلمه‌ی «مختلف» را در جای خودش به کار ببرید، یعنی در مفهوم اصلی و درستِ آن که ریشه در «اختلاف، ناموافق بودن و تضاد» دارد. از این منظر، کلمه‌ی «مختلف» حتا با «متفاوت» هم یکی نیست. هم‌چنان که مثلاً دو تحلیل‌گر می‌توانند نظریات «متفاوتی» در باره‌ی یک موضوع داشته باشند، ولی این دو نظریه لزوماً «مختلف»  به معنای دقیق کلمه نباشد.

به برخی از این کابردهای نابه‌جا دقت کنید:
«شهرهای مختلف ایران» به جای «شهرهای ایران» (اگر منظور شمار آن‌هاست، می‌شود «برخی» یا «بیش‌تر» را پیش از آن به کار گرفت.)
«دستگاه‌های مختلف موسیقی»  به جای «دستگاه‌های گوناگون موسیقی»
«کتاب‌های مختلفِ نویسنده» به جای «کتاب‌های متعدد نویسنده» (وقتی از چند کتاب یک نویسنده حرف می‌زنیم)
«آثار مختلف» به جای «آثار پرشمار» (وقتی شمار زیاد یک چیز مد نظر باشد)

این‌ها «باید» نیست و تکرار می‌کنم که به کارگیری یک واژه در معانی گوناگون به خودی خود اشکالی ندارد. بل‌که این‌ها پیشنهادهایی ست به کسانی که نمی‌خواهند روزبه‌روز از شمار واژه‌هایی که به کار می‌برند کاسته شود و از تنبلی در فکر کردن به واژه‌ها از روی عادت هم گریزان‌اند. بلایی که بدجوری گریبان روزنامه‌نگاران و نگارندگان رادیو و تلویزیون را گرفته و دامان نویسندگان و ادیبان را هم آلوده کرده است.

یادداشت‌هایی از این دست:
:: در ستایش «کردن»
:: بیش‌تر از بالای متجاوز
:: فقدان و فاقد
:: هردن‌بیر و هردم‌بیل


نظرات خوانندگان
۱۴:۵۴ ۱۳۸۷/۱۲/۱۰ واقعا مطلب به جا و مفیدی بود. ممنون.
۲۱:۲۵ ۱۳۸۷/۱۲/۱۰ دستت درد نکنه سید،
فکر نمیکنید مطرح کردن این نوع مطالب به مراتب بهتر و مفیدتر از مطالب جنجال بر‌انگیزی است که فقط به‌درد داغ کردن تنور اظهار نظر دوستان می‌انجامد؟
موضوع گلشیفته خاطرتان است؟
ممنون
۱۳:۳۹ ۱۳۸۷/۱۲/۱۱ ممنون. لطفاً این بخش کارتان را در خوابگرد زیادتر کنید! برای من که خیلی مفیده.
۲۲:۴۷ ۱۳۸۷/۱۲/۱۱ جناب شکراللهی! مگر اختلاف به معنی "متضاد" و یا "مقابل" است که شما چنین مثالی را برای‌اش آورده‌اید تا از "متفاوت"‌ تفکیک‌اش کنید؟!
این فقط سوال است البته!
------------------------------------
خوابگرد:
نوشته‌ام که معنای اختلاف ریشه در تضاد هم دارد، ولی تفاوت لزوماً از تضاد برنمی‌خیزد، بل‌که به تعبیر معین به مفهوم «از هم جدایی» ست.
۰۴:۵۸ ۱۳۸۷/۱۲/۱۲ طرح جالبی بود ... هر چند آرزوی محالیست تحققش ... قضیه ی جمع کردن جمع ها --مثلن مدارک ها --- که به شدت کاربرد داشت بین مسئولین خاطر همه هست ...
.
ممنون به هر حال !!
بر قرار باشی !
۰۸:۵۳ ۱۳۸۷/۱۲/۱۲ سلام
ژورنالیست‌ها در پرشین بلاگرز؛
خبرخوان (تکست و گرافیکی)، لیست و فید ژورنالیست‌ها ارائه شده است.
http://persianbloggers.blogspot.com/2008/11/journalism-p.html
شما را به بازدید و استفاده از 19 خبرخوان تخصصی موجود دعوت می‌کنیم.
۱۰:۵۲ ۱۳۸۷/۱۲/۱۲ بهتر است به این نکته توجه کنیم که زبان همواره در حال تغییراست و معانی واژه ها،تنها، آن معنی داخل فرهنگ لغات نیستند،واژه ها به دلیل استعمال در بافت های مختلف زبانی،معانی دیگری غیر از معنی تحت اللفظی خود می گیرند و مختلف لزوما نباید در جایی استفاده شود که معنی متضاد و ناموافق می دهد،چه بسا واژه ها در گذر زمان،آنچنان تغییراتی می کنند که برای بررسی معنی قدیم و جدیدآنها نیاز به بررسی ومطالعه باشد،علاوه اینکه به کارگیری یک واژه در معانی مختلف و آن چیزی که به تعبیرشما از روی تنبلی در فکر کردن اتفاق می افتد،به نظرم ، نه تنها تنبلی نیست بلکه انعطاف زبان و هوش سخنوران آن زبان را می رساند،اینکه با امکانات محدود بتوانیم مفاهیم زبادی را ساده تر بیان کنیم نقص محسوب نمی شود. ضمن اینکه همانطور که اشاره کرده اید بهتر بود مثالهایی می آوردید که کاربرد این واژه ها به جای همدیگر، آن هم در زبان نوشتاری (و نه گفتاری)،موجب ابهام در نوشتار شود.نه اینکه مثالهایی خارج از بافت که یکجورهایی شبیه حکمهایی است که فرهنگستان برای مردم صادرمی کند... فلان واژه به جای ... گرچه گفته اید اینها باید نیست ولی آن توصیه بعدی مبنی بر آلودگی دامان نویسندگان و غیره به نظرم،از بایدکمی آن ورتر هم رفته است.
--------------------------------
خوابگرد:
این که شمار زیادی از کسانی که می‌شناسم و متن‌های‌شان را بنا به وظیفه‌ی شغلی‌ام ویرایش می‌کنم، نه از روی تنبلی که از روی «هوش زیادشان» برای همه‌ی مفاهیم بالا فقط کلمه‌ی «مختلف» را به کار می‌برند، طنزناک بود واقعاً! چون خود ایشان حداقل به تنبلی ذهن‌شان اعتراف کرده‌اند!
۲۳:۰۵ ۱۳۸۷/۱۲/۱۲ آقای خاتمی خداحافظ !؟
۱۰:۴۰ ۱۳۸۷/۱۲/۱۴ عجب دانشگاه عالیه این دنیای مجازی ... ممنون
۱۵:۲۸ ۱۳۸۷/۱۲/۱۴ بله واقعا طنزناک است،چون نه شما و نه دوستانتان جسارتا و احتمالا نمی دانید که این تنبلی ها در زبان، قاعده مند است، و اسمش تنبلی ذهن نیست.درست مثل زمانیکه شما به جای شنبه می گویید شمبه و ... آن هوش زبانی،هم هیچ ربطی به هوش ذهنی ندارد]منظورم توانایی سخنوران یک زبان بود در به کاربردن واژه ها به جای هم در بافت های زبانی،(مثلا در مورد زبان انگلیسی گرامر زبان خیلی جاها اجازه همچنین انعطافی را نمی دهد) بگذریم... به همین بسنده میکنم که با چهارتا مثال و بدون بررسی نمیتوان برای کاربرد واژه ها به این صورت حکم صادر کرد.موفق باشید.
----------------------------------------------
خوابگرد:
دوستانم را نمی‌دانم، ولی خودم می‌دانم که تنبلی در زبان بستری از قاعده‌مندی هم می‌یابد. ولی باید بگویم که این نظر درست شما ربطی به نوشته‌ی من ندارد و مصداق نظر شما نیست؛ دو بحث متفاوت است.
۱۱:۵۷ ۱۳۸۷/۱۲/۱۵ موفق باشید.
۱۴:۲۰ ۱۳۸۷/۱۲/۱۵ این گوناگونی های ظبان پارصی کم نیستند. و پرداختن به طمامی عانحا وغت گیر. در پاره ای موارد هتی اصتفاده از واژه ی اشطباه درصت طر خواهد بود!
۱۲:۱۱ ۱۳۸۷/۱۲/۱۷ سلام در برابر لينك ادبيات برتر از نفت است ، متن نفت از ادبيات برتر است را هم بخوان . صفحه ادب فرهنگ آشتي
۱۹:۰۲ ۱۳۸۷/۱۲/۱۸ سلام.
سعی کرده و می‌کنم مطالب مرتبط با آداب درست‌نوشتن را در یک محل جمع‌آوری کنم:
http://falatooni.blogspot.com/2008/12/blog-post_17.html
۲۱:۳۰ ۱۳۸۸/۰۳/۰۲ سلام و خسته نباشید. من تازه با وبلاگ شما آشنا شدم. خیلی جالب و مفیده. خدا رو شکر هنوز هم کسانی پیدا می شن که به فکر زبان فارسی باشن! کم کم داشتم ناامید می شدم از این همه بی توجهی و بی دقتی در زبان مادریم. موفق باشید.

نام
ایمیل
وب‌سایت
پیام



صفحه‌ی قبل | صفحه‌ی بعد

طراحان :پشتیبانی
آرش خاکپور :طراحی
آیدین نصیری :اجرا
بازنشر کاغذیِ یادداشت‌های خوابگرد، بی اجازه، و بازنشر الکترونیکی ِ بی لینک روا نیست.